Frank's Food Company

bomvol echte smaak

Bijenhouden

Dagboek van een imker – Bijna lente!

Vanaf nu zal ik je maandelijks meenemen in de wondere wereld van mijn bijen. Ze zitten vol verhalen, raadsels en verrassingen. Geen bijenseizoen is hetzelfde, maar het staat nu al vast dat het bijenseizoen van 2018 bijzonder koud begint. Ik schrijf dit op de koudste dag in maart ooit gemeten! Je zult begrijpen dat zoiets gevolgen heeft voor een bijenvolk, want met extreme kou kunnen ze niet uitvliegen en dus geen voedsel halen. Ze moeten het nu dus doen met de honing die ze gemaakt hebben en met het aanvullende voedsel dat ik ze in september en oktober heb gegeven en dat begint wel op te raken, dus het is opletten geblazen voor mij als imker. Hebben mijn bijen nog voldoende voedsel?

Winterbijen
Lente, zou dat niet lekker zijn? Voor de bijen zeker, want die worden door het wisselende weer steeds op het verkeerde been gezet. Nu hebben ze zes beentjes, dus ze zijn niet zo heel gauw van de wijs, maar toch. Door de warmte van onlangs – het was pas 18 graden in mijn tuin – zijn ze reeds begonnen met de opbouw van hun broednest, vol jonge bijen. En die jonkies hebben honger. Veel honger!

Een koningin begint bij het lengen van de dagen – vanaf 21 december dus – alweer eitjes te leggen. Als het dan plotseling weer koud wordt, kunnen de haalbijen niet uitvliegen en kan een volk in voernood komen. Ik moet als imker dus opletten dat ze nu nog voldoende voer in hun kast hebben en zo niet, dan zal ik suikerdeeg moeten bijvoeren, zodat het volk door deze moeilijke opstart van het bijenseizoen heen kan komen.

Aan het eind van de winter sterven de winterbijen. Dit zijn de bijen die het volk de winter doorhelpen. Ze ontstaan in september en oktober en leven de hele winter in de kast. Als in het voorjaar het volk weer wordt opgebouwd, doordat er nieuwe bijen worden geboren, sterven de winterbijen. Eerst sterven er ongeveer evenveel winterbijen als dat er nieuwe bijen worden geboren, maar op een gegeven moment gaat de groei van de nieuwe bijen sneller en neemt het volk in omvang toe.

Omdat winterbijen belangrijk zijn voor het overleven van een bijenvolk in de winter, zou je kunnen stellen dat het bijenseizoen eigenlijk in augustus of september begint en niet in het voorjaar. Aan het eind van de zomer wordt namelijk de basis gelegd voor het nieuwe seizoen. Hebben de bijen rond die tijd te weinig voedsel (vooral stuifmeel is rond die tijd belangrijk), dan gaan ze zwak de winter in en dikke kans dat ze dan ook verzwakt de winter uitkomen of in het ergste geval zelfs bezwijken in de winter.

Suiker bijvoeren, hoe zit dat?
Ik schreef hierboven al over suikerdeeg. Daarmee kan ik de bijen in het voorjaar bijvoeren, mocht blijken dat ze te weinig voer over hebben voor het laatste stukje van de winter. Ik krijg vaak vragen over bijvoeren van de bijen. Want komt die suiker niet in de honing? Het antwoord is nee, tenminste, als de imker zijn werk goed doet.

Aan het begin van de herfst ga ik mijn bijen inwinteren. Ik controleer dan de grootte van de volken en de voedselvoorraad die ze nog hebben (lees: honing en stuifmeel). Ik neem aan het eind van het seizoen eigenlijk nooit honing af, omdat ik mijn bijen het liefst op honing laat overwinteren. Dat is tenslotte waarvoor ze die honing verzamelen (ze doen dat niet voor ons!), maar over het algemeen hebben ze onvoldoende honing over om de winter door te komen. Daarom voer ik ze bij met suikerwater.

 Dat is gewoon kristalsuiker aangelengd met water in een verhouding van 3 kg suiker op 2 kg water. Sommige imkers doen daar nog een kruidenextract van kamille bij, maar ik heb al jaren succes met louter biologische kristalsuiker. Al mijn volken zijn tot nog toe de winter doorgekomen, dus wintersterfte is me gelukkig bespaard gebleven.

De bijen zetten het suikerwater om in een goedje dat verdraaid veel lijkt op honing. Ze gebruiken deze surrogaathoning als voedsel tijdens de winter. Als ik mijn rekenwerk goed heb gedaan komen ze precies de winter door op deze suiker. Zo niet, dan voer ik bij met suikerdeeg (een vaste substantie, waar ze stukjes vanaf knabbelen). Er is dus geen suiker meer in de kast aanwezig in het voorjaar en zal dus ook geen suiker in de honing terecht komen.

Suiker, dat klinkt niet echt natuurlijk…
Eens, het klinkt vreemd om bijen suiker te voeren. Ik probeer zo natuurlijk mogelijk te imkeren, maar ben er tegelijkertijd van overtuigd dat honingbijen inmiddels gedomesticeerde dieren zijn. De honingbij is al zo lang bij de mens – de Egyptenaren hielden 6000 jaar geleden al honingbijen – dat je volgens mij niet kan spreken van ‘natuur’ als het gaat om honingbijen.

Het ziet er allemaal wel heel natuurlijk uit, en honingbijen kunnen in het wild prima overleven, mits er voldoende voer is. En dat is Nederland helaas zelden het geval. Daarom voer ik mijn bijen bij, net zoals ik onze Schotse Hooglanders voorzie van hooi en water in de winter. Dat is volgens mij de taak van de imker, zorgen voor je volken zodat ze de winter doorkomen en in het voorjaar weer vrolijk kunnen vliegen!

Uitwinteren
Ja, sorry, imkers hebben nogal vreemd taalgebruik: inwinteren en uitwinteren zijn typische voorbeelden van imkerjargon. Als de bijen straks weer vliegen – ik denk dat we het laatste plukje winter nu toch wel hebben gehad – dan ga ik ze uitwinteren.

Samen met Martine veeg ik de gaasbodems onder kasten schoon. Dat is het handigst met z’n tweeën: ik til de kast op, Martine veegt de bodem schoon en dan zet ik de kast weer terug. Verder haal ik beschimmelde raten uit de kasten. De buitenste raten worden aan het eind van de winter niet meer door de bijen gebruikt en deze raken daardoor vaak beschimmeld. Die vervang ik door nieuwe raten. Ik bekijk ook de toestand van het volk. Zijn ze gezond of hebben ze wellicht een ziekte onder de leden? Hebben ze nog een koningin? Zijn er eitjes en larven?

Als alles goed is met een volk dan zie je ze op een mooie lentedag naar hartenlust vliegen. Ik ga vaak op dat soort dagen even voor de kasten zitten en geniet van het gezoem en gekrioel van de bijen. Zij blij, ik blij!

 

 

4 Comments

  1. Leuk om te lezen en herkenbaar Frank! Ook hier in Frankrijk werd het ineens van heel warm weer heel koud terwijl er al volop broed in de kast aanwezig was. Helaas bleek bij inspectie dat de andere kast, waar ook wel gevlogen werd maar minder, zo goed als leeg was. Geen broed, veel dode bijen en waarschijnlijk geen koningin meer. Jammer, maar het volk was vanaf het begin een stuk minder sterk dan het andere volk dat we mei vorig jaar geleverd kregen. Dus dat wordt een veger maken straks en het volk splitsen. Net als jij zitten we vaak voor de kast en kijen naar al die bezige bijtjes, We proberen dan aan de hand van de kleur van de stuifmeelklompjes te raden waar ze gehaald hebben. Op dit moment begint er hier in la douce France van alles te bloeien, dus ze kunnen aan de bak. Hopen op veel mooie dagen met veel gezoem!

    • Frank Rozendaal

      Aij, altijd spijtig als een volk de winter niet doorkomt! Maar goed, zo gaat dat af en toe. Voor de kast zitten is wel het mooiste imker “werk” wat er is, niet? 😉 Ik vind het geweldig om te zien wat ze doen, wat ze binnenbrengen, wie ze wegjagen, etc. Waar vliegen jouw bijen in Frankrijk zoal op? Zijn er nog planten die we hier niet kennen die belangrijk zijn voor de bijen?

      • We leven in een bijzonder voedselrijk gebied. De uitgestrekte weilanden en bermen staan vol met bloemen en kruiden. Valeriaan, Prunella, Paardenbloemen, Erica, Pinksterbloemen, Koekoeksbloemen, Margrieten, te veel om op te noemen. De bermen worden maar 1x per jaar gemaaid. Ook de bocage Bourbonnais, de zoomhagen om de weilanden, staan vol met bloeiers. Van Kornoelje tot Sleedoorn en Hondsroos, Vlier en Bramen tot Prunussoorten en Wilgen. Ook heel veel fruitbomen en zelf zaaien we ook nog stukken in met wilde bloemen. Vijf hectare waar we met mate maaien, houtwallen hebben en heel veel groen. Het zoemt hier! Het grootste probleem is de droogte hartje zomer waardoor de natuur tot stilstand komt. Ik denk dat ze het hier met name van het voorjaar en de vroege zomer en herfst moeten hebben. Maar dan is er ook van alles heel veel!

        • Frank Rozendaal

          Wow! Dat klinkt als een waar bijenparadijs! Mooi dat er nog van dit soort plekken zijn. Als het heel droog is zal er inderdaad ook weinig nectar zijn, maar gezien de grote hoeveelheid dracht denk ik dat ze het toch prima naar hun zin hebben daar in Frankrijk (wie niet?) !

Leave a Reply

Theme by Anders Norén