Na wat jaren oefenen en een hele stapel boeken rijker hebben we een mooie moestuin. Het ziet eruit zoals we het graag willen zien én – nog belangrijker – we eten er heerlijk uit. En echt, er is niets beters dan eten uit eigen tuin.

Maar toch gaat het niet altijd helemaal goed. Soms wil een bepaalde groente niet groeien of is de oogst zó minimaal dat we er amper van kunnen eten. Wat ging er mis? Wat heb ik verkeerd gedaan? Ik stel mezelf die vraag en pluis de boeken er op na, maar ik vind niet altijd het antwoord. Mijn kennis vergroten leek me een goed plan en ik vond een cursus biodynamisch moestuinieren bij de Kraaybeekerhof. Met zes cursusdagen van januari tot begin april zou ik mooi klaargestoomd worden voor het nieuwe seizoen!

Moestuincursus

Stekjes in de koude bak

Moestuincursus

De kruidentuin (in de winter)

Biodynamisch? Yep. Ik hoopte met deze cursus meer basiskennis te krijgen. Meer begrip van hoe de tuin werkt. Hoe een plant nu eigenlijk in elkaar steekt en wat ‘ie nodig heeft om tot een mooie plant te groeien. En hier komt dat biodynamische stuk om de hoek kijken. Biodynamisch tuinieren komt voort uit de antroposofie. Rudolf Steiner is hier de grondlegger van en heeft zijn visie ook verklaard op de landbouw. Een belangrijk speerpunt is dat samenhang belangrijk is en dat geldt ook voor tuinieren. Die samenhang zit ‘m o.a. in een goede balans tussen twee polariteiten (geest en materie), de wetmatigheden van de levende natuur (zonsopgang en ondergang, stand van de maan), leven met vier elementen (water, vuur, aarde en lucht) en voorwaarden creëren zodat iets zoveel mogelijk zichzelf kan zijn. Zeg maar, dat een bietje de mogelijkheid krijgt om een optimaal bietje te zijn.

Wat heeft dat bietje dan nodig? Goede grond. En met goede grond bedoel ik grond die barstensvol leven zit. De bodem is een levend organisme. Om iets te kunnen laten groeien moet je de bodem met zorg behandelen en langzaam werken aan verbetering én aan behoudt. Dat verbeteren en behouden gebeurt met compost. Door compost op de grond aan te brengen komt er leven in de bodem. Zeer letterlijk, want dan krioelt de bodem van allerlei insecten en wormen. En dat is goed, want zij maken hummus. Een hummusrijke grond houdt alle voedingsstoffen goed vast en daardoor kan een plant deze goed opnemen. De allerbelangrijkste les die ik heb geleerd is dat ik moet composteren en dat het helemaal geweldig zou zijn als ik voldoende compost kan maken met afval van mijn eigen tuin (en tuinafval, gft en dierlijke mest). In dat geval creëer je een gesloten cirkel. Dit houdt in dat alles wat op het land leeft uiteindelijk weer terug in de grond komt. Het wordt gecomposteerd, komt weer in de bodem en voedt het nieuwe leven dat daarop groeit. En daarmee behoudt alles zijn kwaliteit.

Moestuincursus

Bodemanalyse van de grond van ieders tuin

Moestuincursus

Doperwten voorgezaaid

Moestuincursus

Les in de tuin

Moestuincursus

Oude monumentale kas die opgeknapt gaat worden

In de biodynamische wereld wordt gewerkt met een zaaikalender. De zaaikalender van Maria Thun is het standaardwerk en wordt gehanteerd bij het werken in de tuin. Deze kalender is gemaakt aan de hand van de kosmos en de invloed die deze heeft op de aarde en op de planten. Er is een verdeling gemaakt aan de hand van de vier elementen en bij ieder element horen drie astronomische beelden. Zo staat aarde voor wortelgewassen en daarbij horen de beelden steenbok, stier en maagd. Lucht staat voor bloemgewassen en daarbij horen waterman, tweelingen en weegschaal. Water staat voor bladgewassen en vissen, kreeft en schorpioen en als laatste het element vuur. Dit staat voor de vruchtgewassen en daarbij horen de beelden ram, leeuw en boogschutter.

De maan doorloopt in 27 dagen al deze astronomische beelden. De zon doet hetzelfde maar dan in 365 dagen en ook nog eens in een stijgende en dalende baan. Op het moment dat de maan bijvoorbeeld in steenbok staat dan wordt die invloed aan de aarde en de planten doorgegeven. Zo’n dag wordt een worteldag genoemd (want steenbok hoort bij het element aarde en aarde staat voor wortelgewassen). Dat is dan een goede dag om je bietjes te zaaien of te oogsten. Maar de positie van de planeten kunnen roet in het eten gooien en er voor zorgen dat de werking van de maan niet optimaal of zelf ronduit negatief is. Op zo’n dag kun je het beste niets doen in de tuin.

Ben je er nog? Ik moet zeggen dat het hele verhaal over de zaaikalender nog niet helemaal helder voor me is. Wel is dankzij deze cursus voor mij duidelijk geworden hoe alles met elkaar samenhangt en invloed op elkaar uitoefent en dat ook wij daar een onderdeel van zijn. Dat zorgen voor een goede basis – de bodem en de aarde – zal zorgen voor een goed resultaat. Nu, maar vooral voor de toekomst. Dat tuinieren draait om samenwerken met de natuur en zorgen voor de natuur. Een goede balans tussen geven en nemen.

Moestuincursus  Moestuincursus Moestuincursus  Moestuincursus

Het is een uitgebreide cursus met een groot theoretisch – zittend in een lokaal – gedeelte. En hoewel ik het fijn vond om af en toe in de tuin te werken (ook op zo ongeveer de koudste dag van het jaar; wat zeg ik, de koudste dag van de afgelopen tien jaar!) ben ik erg blij met die theorie. Want wat heb ik veel geleerd. Over teelt, de bodem, composteren, teeltplannen maken, fruit telen, snoeien, bewerken en bewaren, ziektes, preparaten, gereedschappen en nog veel meer.

Wil je ook graag een cursus volgen, dan raad ik je deze zeker aan. De Kraaybeekerhof ligt in Driebergen. De tuin is zeker het bezoeken waard en er zit ook een fijn restaurant waar je heerlijk kunt eten. Gaat dat zien!

Martine